Najstarsze obiekty sakralne - murowana kapliczka Gąsieniców i drewniany Stary Kościół Parafialny znajdują się przy ul. Kościeliskiej. Pierwszy proboszcz Zakopanego, ks. Józef Stolarczyk, widząc żywiołowy rozwój podtatrzańskiego letniska, w latach 70-tych ub.w. rozpoczął budowę większej, murowanej świątyni. Dziś jest w Zakopanem ok. 30 kościołów i publicznie dostępnych kaplic. Kilka najbardziej interesujących przedstawiamy poniżej.
KOŚCIÓŁ PARAFIALNY POD WEZWANIEM ŚWIĘTEJ RODZINY. Wybudowany przy Krupówkach w 1. 1877-96, staraniem dwóch pierwszych proboszczów Zakopanego - Józefa Stolarczyka i Kazimierza Kaszelewskiego, wg projektu Józefa Piusa Dziekońskiego. Wystrój wnętrza łączy elementy stylu zakopiańskiego ze „sposobem zakopańskim" Edgara Kovatsa modernizmem. Ołtarz główny w formie tryptyku wykonano w 1903 r. w pracowni krakowskiego rzeźbiarza Kazimierza Wakulskiego. Trzy figury w pełnej rzeźbie przedstawiają św. Rodzinę, zaś w bocznych skrzydłach płaskorzeźby ukazują Zwiastowanie i Nawiedzenie św. Elżbiety. Poniżej dwie figury - Św. Jadwigi Śląskiej i św. Władysława Węgierskiego. Ołtarze boczne i kaplica Najświętszego Serca Jezusowego są dziełem Edgara Kovatsa. Druga boczna kaplica - Matki Bożej Różańcowej - jest projektowana przez Stanisława Witkiewicza. Figury w jej ołtarzu P 2Djj Jan Nalborczyk, a ornamenty - Wojciech Brzega. Ołtarz tej kaplicy powstał w 1896 r. i był pierwszym, przy którym w tym kościele odprawiano nabożeństwa. Dziełem Witkiewicza jest też projekt bocznej kaplicy św. Jana Chrzciciela. Wykonawcami rzeźb i ornamentów byli Jan Nalborczyk i Józef Gąsienica Ka-spruś, a sam Witkiewicz namalował portret świętego. On też projektował wszystkie drzwi wejściowe, kraty oddzielające kaplice od nawy, ławki i konfesjonały, a także witraże okienne. Belkę sosrębową na tęczy i znajdujący się ponad nią krucyfiks rzeźbił W.Brzega. W latach 30-tych Witkiewiczowskie witraże w prezbiterium zastąpiono kolorowymi witrażami projektu Janusza Kotarbińskiego. Kotarbiński także w 1. 1932-34 namalował kolorową polichromię, przedstawiającą w nawie głównej 8 Błogosławieństw Chrystusa. Na zewnątrz kościoła w 1958 r. wybudowano kaplicę - grotę Matki Bożej z Lourdes, wg projektu architekta Antoniego Nowotarskiego.
KOŚCIÓŁ JEZUITÓW „NA GÓRCE". Wybudowany w 1. 1899-1908 na południowym stoku Gubałówki przy domu zakonnym jezuitów, wg projektu jezuity, brata Stanisława Dydka, pod kierunkiem ks. Michała Andrzejczaka. Świątynia - pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Nieustającej Pomocy - ma niejednorodny wystrój, z elementami stylu zakopiańskiego Stanisława Witkiewicza i „sposobu zakopańskiego" Edgara Kovatsa, którego uczniem był Dydek. Ołtarz główny wg projektu Dydka rzeźbił Józef Turko z Przemyśla, obraz jest kopią wizerunku z rzymskiego kościoła oo. Redemptorystów, figury świętych Ignacego Loyoli i Franciszka Ksawerego wykonał zakopiański rzeźbiarz Józef Skotnica. Antepedium - „Ostatnią Wieczerzę" wg Leonarda da Vinci - rzeźbił Michał Zawiślan. W ołtarzach bocznych znajdują się obrazy Floriana Cynka, Bottoniego i Feli Sumińskiej. W bocznej kaplicy św. Andrzeja Boboli ołarz wg projektu Wojciecha Brzegi wykonał Franciszek Stanowski, obra» w ołtarzu malował Jan Gąsienica Szostak, a antepedium rzeźbił Paweł Szczerba. W kaplicy św. Ignacego Loyoli wystrój wnętrzJ jest dziełem Wojciecha Brzegi, który projektował ołtarz i rzeźbił antepedium. Obrazy są autorstwa Adolfa Hyły i J.RutkowskiegoJ medaliony na ścianach bocznych (przedstawiające świętych z zakonu jezuitów) projektował Jan Nalborczyk.
KOŚCIÓŁ BERNARDYNÓW. Wzniesiony w 1950 r. jl Bystrem w miejscu istniejącej od 1902 r. kaplicy przy dornii zakonnym Bernardynów, wg proj. arch. Jędrzeja Czarniaka, pol święcony w 1959 r., pod wezwaniem Św.Antoniego. Główny! ołtarz wykonał Paweł Szczerba, on też jest autorem większości rzeźb. Roboty stolarskie wykonywali jego bracia Józef i Antonii Ołtarz soborowy jest dziełem Władysława Karpiela. Autoreni płaskorzeźb Drogi Krzyżowej jest Józef Janos z Dębna, a antepel dia rzeźbił Tomasz Ligas z Krościenka. Inne dzieła plastycznej wykonywali m.in. Bożena Romanowska, Maria Veltuzen i jej córka, Maria Veltuzen-Nagrobecka. W ogrodzie przykościelnym znajduje się duże alpinarium. KOŚCIÓŁ NA HARENDZIE. Przeniesiony na Harendę 1947 r. z Zakrzowa, wybudowany tamże w XVIII w. pod wezwa-j niem św. Anny. Obecnie pod wezwaniem św. Jana Apostoła Ą Ewangelisty. Inicjatorem przeniesienia był zięć poety Jana Ka sprowicza - malarz Władysław Jarocki. We wnętrzu kościołal znajdują się trzy XVIII-wieczne barokowe ołtarze z obrazami^ malowanymi przez Jarockiego. On także był autorem rekonstru kcji XVIII-wiecznej polichromii.
KOŚCIÓŁ SALWATORIANO W. Wybudowany przy domu konnym Ks. Salwatorianów w 1. 1956-68 pod Antałówką wg wstępnej koncepcji arch. Mariana Dziewońskiego, rozwiniętej rzez arch. Jerzego Habera, pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Świata. Nowoczesna, posoborowa świątynia, w której połączono elementy tradycyjne, nawiązujące do stylu zakopiańskiego i nowoczesne, charakterystyczne dla współczesnych rozwiązań budownictwa sakralnego. Witraże w oknach są dziełem Andrzeja Gałka.
KOŚCIÓŁ NA OLCZY. Wybudowany na Piszczorach w 1. 1981-88 obok dawniej funkcjonującej kaplicy, przy domu zakonnym Księży Misjonarzy, wg projektu arch. Tadeusza Gawłowskiego. Bryła kościoła składa się z pięciu segmentów, symbolizujących wzniesione do modlitwy dłonie, nawiązujących też do górskiego krajobrazu. Autorką projektu ołtarzy i wystroju wnętrza jest arch. Teresa Lisowska-Gawłowska. W prezbiterium znajdują się witraże projektowane przez Tadeusza Brzozowskiego, w pozostałych częściach witraże projektował Maciej Kauczyński. Autorami piety przy wejściu oraz płaskorzeźb we wnętrzu są Zygmunt Piekacz i Wojciech Obrochta, zaś figurę Najświętszej Marii Panny w ołtarzu głównym rzeźbił Michał Gąsienica Szostak. Kościół jest pod wezwaniem Matki Bożej Objawiającej Cudowny Medalik.
W ostatnich latach, poza kościołem Ks. Misjonarzy na Olczy, wzniesiono również nowoczesny kościół Św. Krzyża, wybudowany w 1.1982-90 przy ul. Zamoyskiego wg proj. Witolda Cenc-kicwicza oraz kościół OO.Pallotynów na Krzeptówkach, poświęcony w 1992 r., wybudowany wg projektu arch. Stanisława Tyłki. Kościół ten, pod wezwaniem Matki Bożej Fatimskiej, stanowi votum dziękczynne za ocalenie papieża Jana Pawła II w czasie zamachu w 1981 r. W budowie jest kościół Salwatorianów Pardałówce.
KAPLICA ALBERTYNEK. Wybudowana w 1898 r. na Kalatówkach wg szkicu Stanisława Witkiewicza, pod osobistymL nadzorem Brata Alberta - Adama Chmielowskiego, pod wezwaniem Św.Krzyża. Wchodzi w skład drewnianego klasztoru, w którym początkowo mieszkali albertyni. W 1902 r. pustelnia została przekazana siostrom, a bracia wznieśli swoją siedzibę powyżej - na tzw. Śpiącej Górce. Budynek klasztoru jest projektowany w stylu zakopiańskim, a wnętrze charakteryzuje się wielką prostotą. Jedynymi ozdobami są krzyże, portret Brata Alberta i wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej. Na odgro dzonej parceli siostry utrzymują górski ogród, w którym znajduje się m.in. domek - pustelnia Brata Alberta.
KAPLICA ALBERTYNÓW. Wybudowany w 1902 r. na Śpiącej Górce nad Kalatówkami dla braci albertynów w stylu zakopiańskim, pod wezwaniem Św.Krzyża, wchodząca w skład klasztoru Albertynów. W 1977 r. budynek spłonął i w 1985 r. został odbudowany wg projektu arch. Danuty Kopkowicz i Zbigniewa Śliwińskiego.
KAPLICA NA GUBAŁÓWCE, pod wezwaniem Matki Bożej Nieustającej Pomocy, ufundowana w 1967 r. przez Marię i Władysława Bachledów-Księdzularzy, jako votum dziękczynne za ocalenie od śmierci w czasie II wojny światowej. Zbudowana w 1971 r. w kształcie miniatury drewnianego kościoła, wnętrze stylowe, tabernakulum odwzorowuje stylowy dom góralski. W ołtarzu rzeźba Antoniego Kenara.
KAPLICA W JASZCZURÓWCE pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa. Jedna z najpiękniejszych kaplic w Polsce, przykład idealnego zastosowania stylu zakopiańskiego do drewnianych budowli sakralnych. Wybudowana w 1. 1904-08 z fundacji dzieci Adama Uznańskiego, właścicieli Jaszczurówki, wg projektu Stanisława Witkiewicza. Drewniana', ulokowana na kamiennej podmurówce, bogato zdobiona z zewnątrz, ma pełne prostoty, surowe wnętrze, także projektowane przez Witkiewicza. Techniczny projekt wykonał arch. Blacha. Ołtarz główny z drzewa jesionowego i jaworowego wykonany został w zakopiańskiej Szkole Przemysłu Drzewnego w formie frontowej ściany chaty góralskiej. Dwa boczne witraże (Orzeł Polski i Matka Boska Częstochowska oraz Pogoń Litewska i Matka Boska Ostrobramska) projektował Witkiewicz, a wykonał zakład Zieleniewskiego w Krakowie. Dwa boczne ołtarzyki w 1954 r. wykonał Józef Janos z Dębna. On też był autorem rzeźby Chrystusa Frasobliwego, umieszczonej w kapliczce nad wejściem. Oryginalny drewniany żyrandol, ufundowany ze składek publicznych w czasie okupacji, wykonał prawdopodobnie Stanisław Zdyb. Obrazy Męki Pańskiej malował na szkle Jan Jachymiak. Kaplica, nazywana też Witkiewiczowską, wpisana jest w rejestr zabytków.